Terwijl ik dit schrijf is 2023 bijna voorbij.  Voor mij was het een bijzonder jaar omdat ik met pensioen ging.  Dat viel prachtig samen met het verkrijgen van een moestuin op een complex in de omgeving van Gouda. Wat was het fijn om zelf groente en bloemen te kweken! In de lente en zomer ging ik elke dag een paar uur werken in de tuin, wat er voor zorgde dat ik mijn weggevallen werk helemaal niet miste. 

In dit jaar bewoog ik door het tuinieren veel meer dan in voorgaande jaren. Rust roest, luidt het gezegde. Zeker op latere leeftijd. 

Liefde voor tuinieren kreeg ik van huis uit mee, net als voor kokkerellen. Mijn moeder vond het leuk om nieuwe recepten uit te proberen. Daarbij sloeg ze de plank soms flink mis.  Zoals de keer dat ze vlierbessenwijn maakte en behalve de goed rijpe bessen, er ook een aantal onrijpe in had verwerkt. Mijn schoonzussen namen een glaasje en werden daarna flink beroerd. Mijn zussen en ik hadden niet aan het brouwsel durven beginnen en dat bleek achteraf terecht. Wij kenden onze moeder…

In mijn moestuin heb ik een stek van een vlier geplant die al boven mij uit is gegroeid. Je kunt van de bloesem heerlijke limonade maken of ze door het pannenkoekenbeslag doen. Ik heb ook eens vlierbessensap gemaakt. Dat is veel werk, want al die kleine groene besjes moeten dus uit de trossen worden gehaald. Vlierbessen staan bekend om hun griep-werende eigenschappen. 

Ik heb geëxperimenteerd met een paar onkruiden die op de tuin groeien. Het lekkerste kruidje is kleine veldkers, dat qua smaak lijkt op tuinkers. Je ziet de rozetjes nu overal staan.  Hij bevat veel vitamine C en versterkt net als de vlier het immuunsysteem. Je kunt er een heerlijke eiersalade van maken. Kook een paar eieren tot ze stevig zijn,  prak deze fijn met mayonaise/yoghurt/zout/peper. Snij de blaadjes van de kleine veldkers fijn en meng ze door de eiersalade. Veel smakelijker en gezonder dan die kant- en-klare smurrie in plastic bakjes uit de supermarkt. 

Het gebruik van vogelmuur, hoewel ook erg gezond, vond ik minder geslaagd. In het nieuwe jaar ga ik verder met experimenteren want op mijn tuin groeien meerdere soorten wilde kruiden. 

Vandaag heb ik de laatste Hokaido pompoen uit de tuin aangesneden om geraspt te verwerken in een heerlijke vetvrije cake. De oliebollen en appelbeignets heb ik links laten liggen voor dit gezondere alternatief dat bovendien veel beter smaakt. Hieronder staat het recept.

Gisteren heb ik nog wat winterpostelein en veldsla uit de tuin meegenomen. Groene plukjes belanden op de lunchboterhammen om in de winter toch wat rauwkost binnen te krijgen.  

De workshop fermenteren die in september door Velt Groene Hart bij de Hortus Populus in Bodegraven werd georganiseerd, werpt zijn vruchten af. Potten in verschillende maten en met gevarieerde inhoud staan zachtjes te ”pruttelen” in de kast. De eerste pot zuurkool, gemaakt van eigen geteelde groene kool is al weer op. Een tweede pot kool staat op smaak te komen. Ik probeer verschillende groenten uit: rammenas met bietjes; rode kool met appel, en ook nog witte kool met wortel. Gefermenteerde groenten zijn gezond omdat ze melkzuurbacteriën bevatten wat de darmwerking ten goede komt. 

Als je (nog) geen moestuin hebt kun je misschien in je stadstuin een laagstam appel- of perenboompje planten. Let er wel op dat ze zelf-bestuivend zijn. Heb je minder ruimte dan kun je ook kiezen voor een aalbessenstruik of een doornloze braam tegen een zonnige schutting. 

Moet je het zonder eigen (moes)tuin stellen dan kun je kiezen voor biologisch geteelde groente en fruit zodat je minder bestrijdingsmiddelen binnen krijgt. Elk jaar produceert de EWG (Environmental Working Group) een Amerikaanse non-profit organisatie een lijst groente en fruit die de meeste (Dirty Dozen) en de minste verontreinigingen (Clean Fifteen) bevatten. Volgens PAN Nederland is deze Amerikaanse lijst vergelijkbaar met de situatie in Europa. Biologische producten bevatten minder bestrijdingsmiddelen. (Bron: ahealthylife.nl)

Vermijd ook Pfas houdende artikelen zoals gangbaar bakpapier en pannen met een anti-aanbaklaag. Er komen steeds meer aanwijzingen over de verspreiding en schadelijke gezondheidseffecten van die stoffen. In de omgeving van Chemours wordt mensen afgeraden om eieren van hobbykippen en groenten uit eigen tuin te eten. Helaas heeft het Hoogheemraadschap overal in de wateren in de Krimpenerwaard de stof inmiddels aangetroffen.

Het is bedroevend dat deze vervuiling decennia heeft kunnen voortduren terwijl men in Amerika al lang wist van de schadelijke gevolgen. En ook is het onkruidbestrijdingsmiddel Glyfosaat nog altijd niet verboden. Wij consumenten kunnen onze eigen keuzes maken en ongezonde zaken voor een deel mijden. Als de overheid het niet regelt dan trekken wij ons eigen plan. En gaan door naar een gezonder 2024!

Ik wens je een fijne jaarwisseling toe!